Кишер – бакчадагы иң таралган культураларның берсе. Ләкин ел да уңмый: йә тишелми, йә үсми, йә ярыла, йә сакланмый. Бу мәкаләдә сез кишерне ничек дөрес итеп чәчү, аңа нинди туфрак кирәк, нинди сортларны сайларга һәм кышка ничек саклау серләрен белерсез.
Кишерне кайчан чәчәргә? Ике оптималь срок
Кишерне чебененнән саклау өчен, аны ике срокта чәчәргә кирәк.
Беренче срок: апрель ахыры – май башы
-
Җирнең дымы күп, су сибәргә кирәкми
-
Кишер чебене әле очмый
-
Май башында җир кайвакыт кибеп өлгерми – чәчеп булмый
Икенче срок: июнь уртасы
-
Җир җылынган
-
Кишер чебене очудан туктаган
-
Кышын яхшырак саклана
-
Кыенлыгы: суны күбрәк сибәргә туры килә
???? Киңәш: кышка саклау өчен кишерне июнь башында чәчегез.
Кишергә нинди туфрак кирәк?
Кишер көпшәк туфракны ярата. Тирес керткәнне өнәми.
| Туфрак төре | Нәтиҗә |
|---|---|
| Авыр, тиресле | Кәкре-бөкре, тәмсез кишер |
| Көпшәк, туклыклы | Туры, тәмле, эре кишер |
Әзерлек кагыйдәләре:
-
Җирне яздан тирән итеп казыгыз
-
Авыр туфракка ком кертегез
-
Түтәлне җилпәзә сырты белән бик тигез итеп тырмагыз
Кишерне ничек дөрес чәчәргә? Катлаулы ысул
1. Буразналар әзерләү
-
Рәт аралары: 10–15 см
-
Буразна тирәнлеге: 4 см
2. Ашлама салу (туфрак ярлы булса)
| Ашлама төре | Кайчан кулланырга |
|---|---|
| Азофоска (2–3 бөртек, 1 см ара) | Туфрак бик ярлы булса |
| Сөяк оны, балык оны | Узган ел тирес кертелгән булса |
3. Буразна төбен тыгызлау (МӨҺИМ!)
⚠️ Тыгызламасаң, кишер орлыгы төпкә китә һәм тишелә алмый!
-
Ашлама өстенә 2 см туфрак салыгыз
-
Туфракны яхшылап тыгызлагыз
4. Орлык чәчү ысуллары
Өч ысул:
-
Күч-күч итеп: бер урынга 3–4 орлык, ара калдырып
-
Кофе төбе белән катнаштырып: тигезрәк тарала
-
Сирекләтеп чәчү: соңыннан сирәкләргә
5. Өстен туфрак белән күмү
-
Калынлыгы: 2 см
-
Өстен уч төбе белән баскалап тыгызлагыз
6. Су сибү
-
Су температурасы: 40–45 градус (җылы гына түгел, бераз кайнарча)
-
Лейка белән мул итеп
7. Түтәлне каплау
-
Өстен юка ак лутрасил белән каплагыз
-
Максаты: дымны саклау
-
Кишер тишелгәнче су сибәргә кирәкми!
Кишер тизрәк тишелсен өчен – 2 эффектив ысул
Кишер орлыгы озак тишелә. Аны тизләтер өчен 2 ысул:
| Ысул | Ничек эшләргә | Нәтиҗә |
|---|---|---|
| Кайнар су | 45–50°C суга 20 минут салып, сөзеп, киптереп чәчү | Тишелү тизләшә |
| Спиртлы эремә | 15 минут аракыга салып, киптереп чәчү | Иске орлыкларны уята |
✅ Ике ысул да сыналган һәм отышлы!
Кыш саклар өчен иң яхшы кишер сортлары
| Сорт | Үзенчәлекләре |
|---|---|
| Московская зимняя | Соң өлгерешле, салкынга чыдам, озын, очлы башлы, баллы |
| Королева осени | Соң өлгерешле, баллы, салкынга чыдам |
| Шантанэ | Авыр туфракта да үсә, эре, тупыйк башлы, тиз ярылмый, баллы |
| Нантская | Тираж өлгерә, көпшәк туфрак ярата |
Кыскача төп кагыйдәләр (чек-лист)
-
Июнь башында чәчегез – кышка яхшы саклана
-
Көпшәк туфракка гына чәчегез
-
Тирес кертмәгез
-
Буразна төбен тыгызлау – мәҗбүри
-
Су 40–45°C булырга тиеш
-
Өстен лутрасил белән каплагыз
-
Спирт яки кайнар су – тишелүне тизләтә
Әгәр үзегез генә белгән серләрегез булса, кайсыдыр сортны аеруча яратып үстерсәгез, комментарийларда безнең белән бүлешегез!
Сөембикә журналы материалына нигезләнеп әзерләнде
